Expert-artikel 1

 

 

 

 

Samenvatting

In dit artikel behandel ik de volgende zaken: Eerst beschrijf ik de opbouw van de wervelkolom en de vorm hiervan. Ik ga in op de structuren die zich in en rondom de wervelkolom bevinden (wervels, tussenwervels, spieren en rugzenuwen) en ik beschrijf de werking van deze structuren.

Daarna ga ik in op de effecten van overbelasting van de wervelkolom, de reactie van het lichaam op overbelasting, ofwel de opbouw van body stress. Ik behandel daarna in het kort de gevolgen van deze body stress in de wervelkolom en in de rest van het lichaam, het loslaten hiervan en de gevolgen van het loslaten in het lichaam.

 

De menselijke wervelkolom bestaat uit 24 wervels, onderverdeeld in de drie zones: 5 onderrug-wervels (lumbaalwervels L1 tot L5), 12 middenrugwervels (dorsaalwervels D1 tot D12) en 7 nekwervels (cervicaalwervels C1 tot C7).

Onder L5 zit het heiligbeen (sacrum), bestaande uit vijf aan elkaar gegroeide “wervels” die aangeduid worden met S1 tot S5.

 

Bovenop de bovenste wervel (C1, ook aangeduid als de atlas) zit de schedel.

Tussen elk bot in de wervelkolom, beginnend tussen de schedelrand en de atlas en eindigend tussen de onderste rugwervel L5 en het heiligbeen, zit een tussenwervel.

 

Vorm van de wervelkolom

 

De wervelkolom hoort van achteren gezien kaarsrecht te zijn. Van opzij zitten er drie curves in: Een curve naar voren gericht in het deel van de nekwervels, een curve naar achteren gericht in het deel van de dorsaalwervels en een curve naar voren gericht in het deel van de lumbaalwervels. Deze stand van de wervelkolom is door de evolutie van de op handen en voeten lopende apen tot de rechtop staande mens (Homo Erectus) ontstaan.

 

Deze evolutie heeft als belangrijkste doel gehad dat het gewicht van het hoofd en het bovenlichaam door alle onderliggende wervels optimaal ondersteund wordt. In principe zou dit bij een goede houding zonder enige ondersteuning moeten kunnen gebeuren.

 

Spieren en zenuwen

 

In de wervelkolom bevindt zich een groot aantal spieren. Deze hebben twee functies:

1: het ondersteunen en behouden van een zo goed mogelijke houding van de wervelkolom.

2: het mogelijk maken van (bewust aangestuurde) beweging in de wervelkolom.

 

De eerste functie is een automatisch proces dat door het autonome zenuwstelsel wordt uitgevoerd. De informatie daarvoor wordt verstrekt door het “primitieve” deel van de hersenen (het cerebellum) en voor een deel door de hersenstam. Hier hebben wij geen invloed op, het lichaam regelt dit zelf

Dit gebeurt door het in werking zetten van de zogenaamde “lokale spiergroepen” in de wervelkolom, de spiergroepen die tussen twee opvolgende wervels zitten of die één of enkele wervels overspannen.

De tweede functie wordt voor een groot deel aangestuurd door het somatische (motorische) deel van het zenuwstelsel. Dit zorgt ervoor dat je bewust spieren kunt aanspannen en ontspannen.

Dit gebeurt door de zogenaamde “globale spiergroepen” die één of meerdere zones (lumbaal, dorsaal, cervicaal) overspannen.

 

Interactie tussen lokale spierenen globale spieren in de wervelkolom

 

Wij als “gebruikers van ons lichaam” kunnen veel invloed uitoefenen op de werking ervan. Het lichaam zelf, via het cerebellum en het autonome zenuwstelsel, heeft echter het laatste woord.

Zodra wij een houding aannemen, of een activiteit uitvoeren die een bepaalde stand van de wervelkolom tot gevolg heeft, dan gebeurt dit door het gebruik van de globale spieren.

Tijdens deze houding of activiteit zal het lichaam zelf constant lokale spieren in de wervelkolom aanspannen of loslaten om de meest optimale houding van de wervelkolom te behouden. Hoe zwaarder de inspanning is (ofwel hoe meer kracht er op de wervelkolom wordt uitgeoefend) of hoe meer verstoord de houding is ten opzichte van een rechte rug, hoe sterker de lokale spiergroepen hun effect op de wervelkolom zullen uitoefenen.

Mocht de activiteit tot extreme overbelasting leiden (instantaan of over een lange tijd opgebouwd) of mocht de houding te zwaar verstoord raken, dan zal het lichaam de lokale spieren in aangespannen toestand houden om te corrigeren voor de overbelasting.

Op dit moment spreekt men van opgebouwde spierspanning, ofwel body stress.

 

Effect van (permanent) aangespannen lokale spieren

 

Effect 1: Als lokale spieren permanent aangespannen blijven (i.e. als er sprake is van body stress) dan is er dus sprake van het corrigeren van een verstoorde houding in de wervelkolom.
Deze lokale spieren zullen niet alleen corrigeren op de plaats waar de overbelasting is ontstaan maar zullen ook in de hele wervelkolom aanspannen om de op dat moment optimale houding te bereiken!!! Dit gebeurt door correctie en compensatie in de gehele wervelkolom. Ook zullen spieren aan de voorzijde van het lichaam zich gaan aanspannen om de meest optimale houding te bereiken.

Body stress op één plaats heeft altijd effect op de rest van de wervelkolom. Het zij door het opvangen van een verstoring door overbelasting, het zij door middel van correctie en compensatie in de rest van de wervelkolom.

 

Effect 2: Aangespannen spieren worden korter.

Het gevolg hiervan is dat de ruimte tussen de wervels waar deze spieren aan vast zitten kleiner wordt. Aangezien botten te hard zijn om van vorm te veranderen, zal de verkleining van de ruimte worden bereikt door het samendrukken van de tussenwervels. Deze zullen van boven naar beneden worden samengedrukt en als gevolg hiervan opzij breder worden. Uitgebreide informatie over deze vormverandering en de gevolgen en risico’s daarvan kunt u vinden in een volgend expert-artikel.

 

(Op de plaatsen waar de lokale spieren het sterkste zijn aangespannen, is uiteindelijk minder beweging mogelijk. Het lichaam zal deze beweging gaan opvangen in één van de andere zones van de wervelkolom. Bovendien zullen de globale spieren in het vastzittende deel van de wervelkolom dit deel willen beschermen door (extreem) aan te spannen. Dit wordt dan merkbaar als (extreme) stijfheid in de wervelkolom.
Uiteindelijk, als de lokale spieren te veel aangespannen zijn, zullen de globale spieren hun kracht gaan verliezen omdat ze veel minder gebruikt worden. Meer informatie hierover leest u in een volgend expertartikel)

 

Door de vormverandering van de wervelkolom zal alles dat zich rondom de vervormde tussenwervels bevindt ingedrukt worden.

Aan de achterzijde van de tussenwervels bevinden zich de openingen tussen de wervels in waardoor de rug-zenuwen naar buiten komen.

Deze zenuwen zullen onder druk komen te staan. Dit heeft verstrekkende gevolgen voor het lichaam, waar in een volgend expert-artikel uitgebreid op in gegaan wordt. Hieronder vindt u heel in het kort de gevolgen hiervan.

 

De gevolgen van onder druk staande rugzenuwen

 

Kort samenvattend:

Te grote belasting van de wervelkolom veroorzaakt het automatisch aanpassen van de houding van de wervelkolom door het vastzetten van de lokale spieren. Dit is het opbouwen van body stress. Body stress zorgt er ook voor dat de tussenwervels onder druk komen te staan, waardoor ze vervormen. Deze vervorming veroorzaakt druk op de zenuwen.

 

In eerste instantie heeft deze druk een licht verdovende werking op de (gevoels- of sensorische-) rugzenuwen. De pijn veroorzaakt door de body stress wordt zo minder waarneembaar.

Echter, wanneer de aanpassingen die nodig zijn voor het behouden van de optimale houding te sterk worden of wanneer ze te lang aanwezig zijn, dan zal de druk op de zenuwen en het verdovend effect daarvan omslaan in extra irritatie van de rugzenuwen. Hierdoor zal de pijn constant aanwezig zijn en uiteindelijk langs de hele lengte van de rugzenuwen door het lichaam voelbaar worden. Hierdoor kunnen uiteindelijk klachten ontstaan op plaatsen die ver van de wervelkolom verwijderd liggen zoals vingers en tenen.

 

Loslaten van body stress

 

(Een uitgebreide uitleg hierover vindt u in een volgend expert-artikel, dit is een zéér korte samenvatting)

 

Natuurlijk zal de spierspanning niet altijd aanwezig blijven. Het lichaam zorgt er te allen tijde voor dat het zo optimaal mogelijk kan functioneren.

Dit betekent ook dat het in rust zal proberen de body stress los te laten. Dit is alleen mogelijk als het lichaam niet langer met overbelasting te maken heeft. Zodra dit gebeurt zullen de lokale spieren iets gaan loslaten. Dit zorgt voor een toename van de bewegelijkheid van de wervelkolom, wat inhoudt dat het risico op overbelasting dan erg groot is.

 

Het lichaam vangt dit op door de globale (meer oppervlakkige) spieren aan te spannen – dit vormt een natuurlijk corset rondom de nu meer kwetsbare plaatsen in de wervelkolom.

Ook neemt de vervorming van de tussenwervels af en daarmee de mate van druk die op de rugzenuwen wordt uitgeoefend. Een kenmerk van een (rug-) zenuw die onder druk heeft gestaan en die meer de ruimte krijgt is dat de irritatie in deze zenuw niet langer meer helemaal wordt weggedrukt. Deze wordt nu ook vanuit de rugzenuw het ruggenmerg in waarneembaar.

Dit betekent dat de waarneming van de irritatie in rust (sterk) toeneemt doordat de zenuw minder onder druk staat.

Deze irritatie bestaat uit toenemende gevoeligheid in de sensorische (gevoels-) zenuwen en een toenemende activiteit van de motorische (spier-) zenuwen op de plaats waar de rugzenuw naar toe loopt.

 

Oftewel – tijdens de ontspanning die ontstaat tijdens de slaap gaat het lichaam de body stress voorzichtig loslaten. Hierdoor kan de waarneming van pijn op die plaatsen waar de rugzenuwen naartoe lopen toenemen en zullen de spieren op de plaatsen waar deze rugzenuwen naartoe lopen (bijvoorbeeld vanuit de nek of de hoge rug richting de armen en handen en vanuit de onderrug richting de benen en voeten) gaan aanspannen wat kramp kan veroorzaken.

 

De effecten van de techniek Body Stress Release

 

(Een uitgebreide uitleg hierover vindt u in een volgend expert-artikel, dit is een zéér korte samenvatting)

 

Body Stress Release bevordert dit proces. Het spoort het lichaam aan de overbelasting los te laten en hierdoor de verstoorde werking van het lichaam te herstellen. Dit vindt plaats door wat het zelf herstellend vermogen van het lichaam genoemd wordt.

Omdat overbelasting van het lichaam de body stress heeft veroorzaakt zal het loslaten van body stress alleen plaats kunnen vinden als het lichaam voldoende kan ontspannen. Men zal zich dus te allen tijde bewust moeten zijn of men het lichaam in zijn huidige toestand niet te zwaar belast met de activiteiten die men op ieder moment onderneemt.